Nowość! Profesjonalny kurs Excel VBA w wersji online

Udało się! Po wielu miesiącach intensywnej pracy uruchomiłem stronę z profesjonalnym kursem Excel VBA w wersji video. Ponad 16 lat praktycznego doświadczenia w programowaniu w Excel VBA i Office VBA przeniosłem na łącznie ponad 26 godzin filmów podzielonych wg kilku kryteriów:

• część podstawową - około 15 godzin filmów
• część zaawansowaną - około 11 godzin filmów

Całość to:

• 24 zagadnienia
• ponad 100 tematów
• kilkadziesiąt plików z przykładami, zadaniami
• forum wymiany informacji do każdego tematu (o jakość dba administrator strony)

Do Twojej dyspozycji przygotowałem:

• około godzinę bezpłatnych filmów
• tańszy dostęp do kursu podstawowego
• droższy dostęp do całości materiału

Serdecznie zapraszam na strone www.vbaonline.pl

A jeżeli preferujesz szkolenia stacjonarne to dla Ciebie przygotowałem ofertę łączoną - mocne trzydniowe wprowadzenie do Excel VBA w postaci kursu stacjonarnego oraz pełny dostęp do kursu on-line. Opis tej oferty znajdziesz tutaj: www.szkoleniavba.pl

Jak wyrównać tekst w kształtach Shape

Pomysł na niniejszy wpis powstał po przeczytaniu pytania i kilku odpowiedzi w serwisie StackOverflow. Postawione pytanie było proste lecz tu przedstawię je w zmodyfikowanej i bardziej rozbudowanej formie- jak uzyskać efekt, w którym poszczególne paragrafy w kształcie są naprzemiennie wyrównane do prawej i lewej strony (zgodnie z tym co prezentuje poniższy przykładowy obrazek)?

Oto prosty kod realizujący zadanie wraz z kilkoma komentarzami:

Konwersja tablicy Array na Recordset

Tablice Array są istotnym elementem wielu rozwiązań tworzonych w VBA. Co zrobić jednak w sytuacji gdy określoną tablicę (jedno- lub wielowymiarową) chcemy przefiltrować ze względu na określone zmienne kryteria? W Excelu rozwiązanie to wydaje się być proste - przenieść tablicę do komórek Excela i zastosować filtrowanie. Co jednak zrobić w kodzie VBA stworzonym w innych aplikacjach z pakietu Office? Odpowiedź jest relatywnie prosta- należy przekonwertować tablicę Array na obiekt ADODB.Recordset aby następnie zyskać możliwość filtrowania danych zgodnie z zasadami języka SQL. Myślę więc, że każdy kto spotkał się z podobnym problemem może uznać niniejsze zagadnienie za interesujące.

Krok 1- tworzymy referencję do biblioteki ADODB z poziomu edytora VBA (Menu >> Tools >> References... >> zaznaczamy Microsoft ActiveX Data Objects 2.8 Library)

Krok 2- tworzymy tablicę array przenosząc komórki Excela do tablicy lub tworząc ją na poziomie kodu. Krok 3- tworzymy obiek ADODB.Recordset i konfigurujemy pola tego obiektu Krok 4- przenosimy dane z tablicy do obiektu Recordset Krok 5- tak utworzony obiekt możemy swobodnie filtrować korzystając z właściwości .Filter obiektu Recordset. W poniższym kodzie efekt filtrowania testujemy przenosząc wybrane wartości obiektu Recordset do komórek arkusza Excel.

Funkcja sprawdzająca istnienie arkusza w zewnętrznym pliku Excela? (kontynuacja)

Kontynuując zagadnienie prezentowane przed kilkoma dniami chciałbym zaprezentować podobne rozwiązanie do tam opisanego lecz tym razem oparte o funkcję użytkownika UDF. Cel- funkcja ma zwracać wartości True/False w odpowiedzi na pytanie czy we wskazanym skoroszycie (tu podamy pełną ścieżkę do pliku) istnieje określony arkusz (tu podamy jego nazwę). Poniżej kod funkcji wraz z dodatkowymi komentarzami. Funkcja tej postaci działać będzie zarówno w środowisku VBA jak również w dowolnej komórce Excela.

Jak sprawdzić nazwy arkuszy w zamkniętym pliku Excel?

Szukając odpowiedzi na pytanie z tytułu nasuwa się jedna prosta- otworzyć plik :) ...jednak zdecydowanie nie tego rozwiązania poszukujemy w tym momencie. Chciałbym zaprezentować technikę, która umożliwia odczyt i weryfikację nazw wszystkich arkuszy we wskazanym skoroszycie, ale bez otwierania tego pliku. Aby wykonać powyższe zadanie będziemy wykorzystywać zaawansowaną technikę z obszaru ADODB okreśalną mianem ADOX (Activex Data Objects Extension). Wykorzystanie ADOX umożliwia nam odczyt parametrów bazy danych oraz modyfikację struktury bazy danych przez usuwanie tabel, dodawanie nowych tabel o określonych polach, itp. Szereg informacji na temat ADOX znaleźć można na stronie Microsof MSDN, np. tutaj. W celu stworzenia skutecznego rozwiazania naszego zadania pierwszy krok naszego działania to ustawienie referencji do biblioteki ‘Microsoft ADO Ext. 2.8 for DDL and Security’ (przypomnę, referencję ustawiamy w środowisku VBA >> Menu >> Tools >> References... >> odnajdujemy bibliotekę, zaznaczamy i akceptujemy OK). Potrzebna będzie nam także podstawowa biblioteka ADO w celu ustanowienia połączenia z naszym plikiem Excela, czyli dodatkowo ustawiamy referencję do zasobów ‘Microsoft ActiveX Data Objects 2.8 Library’. Poniżej prezentuję rozwiązanie, które listuje do okna Immediate wszystkie arkusze wskazanego pliku XLSM. Dodatkowe informacje na temat nowych obiektów i ich rola zostały opisane w formie komentarzy w kodzie poniżej.

Dlaczego błędna metoda nie zwraca błędu kompilacji?

Dzisiejszy wpis będzie wyjątkowy gdyż kierować będzie wprost na stronę Stackoverflow.com gdzie ostatnio pojawiło się bardzo interesujące pytanie i o wiele ciekawsza odpowiedź. Autor pytania zaprezentował prosty kod: zadając pytanie- dlaczego dwie pierwsze pseudo-metody XXX dla obiektów Application i Workbook nie zwracają błędów prekompilacji podczas gdy błąd jest zwracany przez trzecią z metod. Tym razem pozwolę sobie na bezpośrednie przekierowanie do odpowiedzi na stronie StackOverflow.com. Tutaj znaleźć można bardzo interesujące wyjaśnienie: http://stackoverflow.com/a/28237063/2143262

Jak odnaleźć źródło danych dla wykresu?

Utworzenie wykresu z wykorzystaniem kodu VBA jest relatywnie łatwe, zawsze można wspomóc się rejestratorem makr co szczególnie dotyczy początkujących adeptów programowania. W jaki sposób odnaleźć źródło danych dla wskazanego wykresu, a więc zakres komórek, na bazie których nasz wykres rysuje linie czy kolumny? W tym zadaniu nie pomoże rejestrator makr, całą koncepcję musimy oprzeć na obiektach powiązanych z wykresem wykorzystując precyzyjnie hierarchię tych obiektów i odpowiednie właściwości.

Jako punkt odniesienia przyjmijmy następujący wykres liniowy posiadający jedną serię danych.

W rozwiązaniu, które poniżej musimy wykorzystać następujące obiekty i ich właściwości:

1. Obiekt Chart, czyli wykres, i jego właściwość:
2. Series, czyli serię danych wykresu, oraz jej właściwość
3. Formula, zwracającą formułę tworzącą referencję do zakresu danych.

Właściwy kod niezbędny do odnalezienia poszukiwanego zakresu wraz z dodatkowymi komentarzami znajduje się poniżej.

A co jeżeli chcielibyśmy odnaleźć kolejne elementy, punkty naszego wykresu i referencję do zakresu dla każdego z nich? W tym celu w miejscu oznaczonym gwiazdką w powyższym przykładzie musimy wstawić poniższy kod.

Konwersja tekstu na mowę (2 z 2)

Kontynuując poprzedni wpis dot. konwersji tekstu na mowę zaprezentuję sposób wykonania tej operacji z innej niż Excel aplikacji z pakietu Office. Istnieją dwa sposoby rozwiązania tego problemu.

Wariant A. Odczyt paragrafu z aplikacji MS Word z wykorzystaniem Excela.
W tym wariancie wystarczy z poziomu aplikacji MS Word utworzyć referencję do aplikacji Excel (dla prostoty działania z wykorzystaniem wiązania późnego) a następnie wykorzystać obiekt Speech dostępny w Excelu. Poniższy kod prezentuje takie właśnie działanie. Co ważne, nie musimy wyświetlać aplikacji Excel przez co osoba postronna nie zorientuje się, że odczyt następuje z poziomu innej niż Word aplikacji.


Wariant B. Wykorzystanie zewnętrznej biblioteki do odczytu tekstu
W tym wariancie wykorzystamy bibliotekę o nazwie Microsoft Speech Object Library, do której należy ustawić odpowiednią referencję w Menu >> Tools >>References... Biblioteka ta daje nam dostęp do rozszerzonej wersji generatora mowy. Dzięki szeregu właściwości i metod możemy wpłynąć na jakość dźwięku czy też wybrać odpowiedni język i głos (o ile biblioteka posiada odpowiednie dodatkowe zestawy głosów i języków).
Prosty przykład wykorzystania w/w biblioteki w celu odczytania pierwszego paragrafu z dokumentu MS Word przedstawia poniższa procedura:


Po dodatkowe informacje odsyłam do strony MSDN poświęconej tej bibliotece.

Interakcja pomiędzy aplikacjami MS Office (4 z ...wielu)

Tym razem kilka słów na temat integracji aplikacji Excel z aplikacją PowerPoint. Zaprezentuję prostą operację polegającą na wkopiowaniu do PowerPointa obiektów pochodzących z arkusza Excel:

• tabeli danych
• wykresu

oraz ustawimy odpowiednie pozycje  i wymiary dla powyższych elementów slajdu.

Warto zwrócić szczególną uwagę w poniższym kodzie na edycję z wykorzystaniem zmiennych obiektowych. Zabieg ten jest przeprowadzony celowo w celu poprawienia czytelności kodu oraz wyraźnego wydzielenia, które operacje-obiekty dotyczą Excela, a które PowerPoint'a. Jedyną wada tego rodzaju zapisu to wydłużenie całej procedury o szereg linii związanych z deklaracją zmiennych i ich ustawieniem (linie Dim i Set).

Cała poniższa procedura działa dla prostego pliku Excela, gdzie w arkuszu Arkusz1 (nazwa kodowa arkusza) znajduje się jeden wykres oraz zakres danych wykresu znajduje się w komórkach A1:C4. Pozostałe ważne informacje i wskazówki znaleźć można w poniższym kodzie w postaci komentarzy.


Efektem działania powyższej procedury jest poniższy przykładowy slajd w prezentacji PowerPoint.

Interakcja pomiędzy aplikacjami MS Office (3 z ...wielu)

Jendą z praktycznych technik wykorzystujących interakcję pomiędzy aplikacjami pakietu Office jest wypełnianie dokumentu Word danymi pochodzącymi np. z tabeli znajdującej się w aplikacji Excel. Chodzi o operację zbliżoną do pojęcia 'korespondencji seryjnej' z jedną istotną różnicą- odpowiednie informacje z Excela umieszczane są w zakładkach znajdujących się w dokumencie Word.

Prześledźmy to na następującym przykładzie:

1. Tworzymy dwa pliki - plik Excel'a o dowolnej nazwie oraz plik Word'a, który umownie nazwiemy 'dokument z zakładkami.docx'. Dla prostoty tego przykładu oba pliki proszę zapisać we wspólnym folderze (plik Excela powinien być typu xlsm gdyż zaraz dodamy do niego odpowiednie makro).

2. W treści dokumentu Word'a umieśćmy jakiś tekst, np.

Szanowny Pan Jan Kowalski, 
w nawiązaniu do rozmowy telefonicznej...

i jednocześnie oznaczmy naszego 'Jana Kowalskiego' jako zakładkę o nazwie ImieNazwisko. To właśnie ta zakładka będzie przykładowym fragmentem tekstu, który będziemy następnie podmieniać wykorzystując kod VBA. Zamknijmy utworzony dokument.

3. W pliku Excela musimy przygotować odpowiedni kod, który wykona następujące operacje:

• uruchomi aplikację MS Word (wykorzystując technikę wczesnego wiązania)
• otworzy plik DOCX znajdujący się w tym samym folderze
• wstawi w zakładce ImieNazwisko dane nowej osoby
• i tu kluczowy moment- wstawi ponownie zakładkę ImieNazwisko ze względu na fakt, że poprzedni punkt automatycznie ją usunął
• opcjonalnie można dodać polecenie zapisywania pliku Worda- ten fragment nie został uwzględniony w poniższym kodzie.

Całość obrazuje poniższy zestaw dwóch procedur. Wewnątrz kodu znaleźć można dodatkowe komentarze wyjaśniające kluczowe punkty kodu VBA.

Interakcja pomiędzy aplikacjami MS Office (2 z ...wielu)

Kontynuując wpis z ubiegłego tygodnia chciałby krótko zaprezentować drugi typ wiązania a więc...

Wiązanie późne (late binding)

Wiązanie późne nie będzie wymagać od nas żadnych dodatkowych przygotowań i wskazywania zewnętrznych bibliotek wcześniej, niż dopiero na etapie edycji kodu. I tak, aby uruchomić aplikację MS Word i utworzyć w niej nowy dokument niezbędny kod wygląda następująco:


Zalety późnego wiązania:

• nie wskazujemy konkretnej wersji zewnętrznej biblioteki tak więc kod napisany w środowisku Office 2013 zadziała także skutecznie w starszych wersjach Office, np. 2007 czy 2010
• biblioteka zostanie podłączona dopiero na etapie kompilacji kodu

Wady późnego wiązania:

• utrudniona edycja przez co nie jesteśmy w stanie skorzystać z systemu IntelliSense edytując kod dla zewnętrznej aplikacji
• zazwyczaj mniejsza wydajność kodu
• brak do 'stałych' języka VBA dla zewnętrznej aplikacji (w miejsce np. WdInformation.wdActiveEndPageNumber niezbędne jest wstawienie numerycznego odpowiednika, tu: 3)

Dla osób zainteresowanych dogłębnie typami wiązań odsyłam do wyszukiwarki Google. Temat ten jest bardzo obszernie przedstawiony w wielu artykułach zarówno w języku polskim jak i językach obcych.

Na koniec chciałbym dodać, że zagadnienia interakcji omawiane są w czasie naszych kursów na poziomie średnio-zaawansowanym. Serdecznie zapraszam na nasze szkolenia z VBA organizowane w Warszawie, Krakowie i Wrocławiu.

Interakcja pomiędzy aplikacjami MS Office (1 z ...wielu)

Tym wpisem chciałbym rozpocząć dłużą serię postów omawiających szereg zagadnień związanych z interakcją pomiędzy aplikacjami pakietu MS Office z wykorzystaniem kodu VBA. Postaram się omówić kilka prostych przykładów dot. aplikacji Excel, Word, PowerPoint i Access.

Rzecz od której nie sposób nie rozpocząć to zagadnienia dot. typów łączenia aplikacji, a więc jak wskazać w kodzie aplikacji Excel inną aplikację, np. Word'a w celu umożliwienia wykonania dalszych operacji w edytorze tekstu z poziomu kodu VBA umieszczonego w Excelu. Zagadnienie to określa się pojęciem 'wiązania' dookreślając możliwość zastosowania dwóch typów wiązań: 'wiązania wczesnego' (early binding) lub 'wiązania późnego' (late binding). W tym i kolejnym wpisie omówię krótko oba te warianty od strony praktycznej.

Wczesne wiązanie (early binding)...
...wymagać będzie od użytkownika wykonania akcji 'przed kompilacją kodu'. Operacja wiąże się z koniecznością ustawienia referencji w edytorze VBA w pozycji Menu >> Tools >> References... gdzie następnie należy wskazać i zaznaczyć odpowiednią bibliotekę lub aplikację. Przykładowo obrazuje to poniższy zrzut ekranu gdzie z poziomu aplikacji Excel wskazano referencję do aplikacji Word

Niezbędny kod VBA tworzący wiązanie wyglądać będzie następująco (tu: uruchomienie i wyświetlenie aplikacji Word oraz utworzenie nowego dokumentu)


Zalety wczesnego wiązania:

• ułatwiona edycja z wykorzystaniem IntelliSense. W powyższym przykładzie dla zmiennej appWord będzie podpowiadać się zestaw dostępnych metod i właściwości  
• szybkość wykonania kodu- kompilator wie jakie zewnętrzne biblioteki należy uruchomić już na etapie prekompilacji
• dostęp do 'stałych' języka VBA dla zewnętrznej aplikacji (np. WdInformation.wdActiveEndPageNumber)

Wady wczesnego wiązania:

• ustawiając referencję do wskazanej biblioteki oczekiwana jest dokładnie ta sama wersja aplikacji, z którą wykonywana jest interakcja. Powyższy przykład nie zadziała z aplikacją MS Word w wersji 2010 lub wcześniejszą.

W kolejnym wpisie przedstawię pojęcie wiązania późnego...

Pobieranie informacji dot. systemu operacyjnego i parametrów komputera- 2/2

Zgodnie z obietnicą zaprezentuję dwa przykłady wykorzystania WMI z poziomu kodu VBA.

Przykład 1. Pobranie informacji dot. parametrów procesora:


Warto zwrócić uwagę, że w powyższym przykładzie wystarczy podmienić zapytanie SQL aby uzyskać informacje dot. innych parametrów naszego systemu lub komputera.

Przykład 2. Pobranie informacji o otwartych procesach i zamknięcie wszystkich dot. aplikacji MS Word.


Warto pamiętać, że metoda Terminate zamyka aplikację bez dodatkowych pytań o zapisanie dokumentów. Oczywiście powyższe zadanie można wykonać szybciej odpowiednio konstruując zapytanie SQL co prezentuje poniższy kod VBA:

Pobieranie informacji dot. systemu operacyjnego i parametrów komputera- 1/2

WMI (Windows Management Instrumentation) to zagadnienie, na które trafiłem całkiem przypadkiem na stronie www.stackoverflow.com. Po głębszej analizie możliwości implementacji WMI w kodzie VBA uznałem, że warto podzielić się tą wiedzą z czytelnikami.

Czym jest WMI? Zacytuję za Wikipedią: "WMI (ang. Windows Management Instrumentation) – zestaw protokołów i rozszerzeń systemu Windows umożliwiających zarządzanie i dostęp do zasobów komputera, takich jak adaptery sieciowe, aktualnie otwarte programy, lista procesów, odczyty z wbudowanych czujników temperatury, odczytów woltomierzy itp."

Co w praktyce możemy zrobić dzięki WMI? Oto kilka przykładowych możliwości:

• uzyskać informacje o systemie operacyjnym
• uzyskać listę procesów uruchomionych w systemie, w tym zamykać procesy
• uzyskać parametry wykorzystania dysków
• uzyskać informacje dot. procesora komputera
• uzyskać parametry pamięci RAM
• a nawet zamknąć system operacyjny.

Użycie WMI w kodzie VBA wymagać będzie utworzenia referencji do obiektu:
lub

Kolejnym krokiem będzie stworzenie właściwego zapytania SQL skierowanego do odpowiedniej tabeli systemowej. Oto przykłady:

• parametry systemu operacyjnego: "Select * from Win32_OperatingSystem"
• parametry procesora: "Select * from Win32_Processor"
• parametry uruchomionych procesów: "Select * from Win32_Process"
  (powyższy mechanizm pozwala wylistować ID procesu, na bazie którego możemy np. zamknąć określony proces z poziomu kodu VBA)
• Listę plików określonego folderu: "Select * From Cim_DataFile " & _
                 "Where Drive = 'C:' And Path = '\\Instalki\\'") 

Dodatkowe przykłady zastosowań bez problemu można znaleźć w sieci choć w szczególności polecam ten link ze strony Microsoft MSDN.  Szerszy opis WMI znajduje się również na stronie Microsoft MSDN.

W kolejnym poście zaprezentuję dwa gotowe przykłady wykorzystania WMI listujące informacje o parametrach procesora oraz zamykające procesy spełniające określone kryteria.

VBScript vs. VBA w teorii i przykładach (3/3)

Trzeci wpis poświęcony pracy z językiem skryptowym VBScript dotyczyć będzie analizy konkretnego przykładu. Zacznijmy więc od opisu samego problemu...

W czasie prowadzonych szkoleń z zakresu VBA dla Excela czasem słyszę pytanie dot. możliwości uruchomienia określonego makra o określonej godzinie. Jedną z technik pozwalającą na wykonanie takiej operacji jest wykorzystanie instrukcji Application.OnTime. Warunek- aplikacja Excela musi pozostać uruchomiona do godziny, o której makro ma być uruchomione. Co jednak zrobić w sytuacji gdy Excel jest wyłączony? Co zrobić jeżeli chcemy uruchomić makro VBA dla aplikacji MS Word lub MS PowerPoint w sytuacji, gdy obie te aplikacje nie dysponują instrukcją Application.OnTime? W każdym z tych wariantów możemy sięgnąć po systemowego Menadżera Zadań i skrypt VBS. Prześledźmy kolejne niezbędne działania.

Krok 1. Utwórzmy testowy plik XLSM z dwoma prostymi makrami, które umożliwią nam wykonanie testu także w wariancie z przekazaniem parametru do wywoływanego makra.


Krok 2. Tworzymy skrypt VBS i zapisujemy go w pliku z takim właśnie rozszerzeniem. Poniżej przykładowy kod wraz z komentarzami wyjaśniającymi poszczególne operację. Proszę zwrócić uwagę na olbrzymie podobieństwo do języka VBA.

Krok 3. Pozostało nam już tylko powiązać nasz skrypt z godziną wywołania wykorzystując do tego celu systemowego Menadżera Zadań.

• uruchamiamy Menadżera Zadań z Menu >> Programy >> Akcesoria >>Narzędzia systemowe >> Harmonogram zadań (dla Windows 7)
• tworzymy nowe zadanie wskazując jako akcję do wykonania nasz utworzony plik VBS (poniżej odpowiednie okno prezentujące ten krok) i ustawiamy wszystkie niezbędne parametry zgodnie z kreatorem tworzenia zadań
  (operacja ta jest relatywnie łatwa i intuicyjna więc nie będę poświęcał jej więcej czasu)

O określonej godzinie, zgodnie z parametrami ustawionymi w systemowym Harmonogramie Zadań, uruchomiony zostanie skrypt VBS. W wyniku jego działania otwarta zostanie nowa instancja Excela i wywołane zostaną dwa makra. Po zakończeniu pracy makr zakończony zostanie także skrypt VBA w wyniku czego Excel zostanie zamknięty.

VBScript vs. VBA w teorii i przykładach (2/3)

Kontynuując opis języka VBScript chciałbym spojrzeć na wybrane podobieństwa i różnice pomiędzy tym językiem a VBA.

Zacznijmy może od zasadniczej różnicy- VBS nie działa w zamkniętym środowisku powiązanym z określoną aplikacją. Obszarem jego funkcjonowania jest, w naszym przypadku, system Windows, a podstawowym edytorem będzie zapewne zwykły notatnik. Pliki z kodem VBS są plikami tekstowymi, wykonywalnymi (z rozszerzeniem VBS). Język jest na tyle uniwersalny, że działa w środowisku Windows XP, Windows 7 czy też Windows 8.

Warto też zwrócić uwagę na wybrane cechy języka VBS, a w szczególności: problem ze stosowaniem polskich liter w nazwach własnych, brak profesjonalnego edytora, który ułatwiałby edycję kodu, dowolność stosowania wielkich i małych liter w procesie edycji skryptu.

A teraz zwróćmy uwagę na podobieństwa:

1. Każdy plik VBS tworzy niejako procedurę główną w ramach której mogą funkcjonować opcjonalnie podprogramy (Sub...End Sub) oraz funkcje (Function...End Function). Obie struktury wywołujemy zgodnie z technikami obowiązującymi w VBA.

2. Zmienne deklarujemy tymi samymi instrukcjami jak w języku VBA: Dim, Public, Private. Co ważne, nie deklarujemy typu zmiennej choć w procesie kompilacji każda zmienna jest przypisywana do określonego typu jaki znamy z VBA (Integer, Long, String, itp). Deklaracja zmiennych nie jest obowiązkowa, chyba że zastosujemy polecenie Option Explicit.

3. Możemy tworzyć tablice korzystając z funkcji Array oraz tablice dynamiczne. Funkcja ReDim funkcjonuje wg standardów znanych ze środowiska VBA.

4. Do dyspozycji mamy dziesiątki funkcji matematycznych, konwersji typów zmiennych, konwersji tekstu, daty, itp. W zdecydowanej większości są to funkcje znane ze środowiska VBA.

5. Istnieje możliwość stworzenia referencji do bibliotek innych aplikacji i wykonywanie operacji na strukturze obiektowej danej aplikacji. Do punktu tego zaliczę więc interakcję z aplikacjami pakietu Microsoft Office, możliwość zarządzania plikami dzięki bibliotece Microsoft Scripting Runtime, itp.

6. Do dyspozycji mamy kilka rodzai pętli (For...Next, For Each...Next, Do...Loop), instrukcje warunkowe (If...End If, Select Case...End Select).

7. W zakresie zaawansowanych technik możemy wykorzystać własne klasy, technikę pracy z wyrażeniami regularnymi RegEx czy też słownikiem Dictionary.

Wszystkich zainteresowanych szerszym zastosowaniem języka VBScript, w tym składnią oraz zestawem instrukcji i funkcji odsyłam do szeregu informacji znajdujących się w sieci. W szczególności zaś polecam następujące linki:
VBScript by MSDN
Microsoft Script Center

W następnym artykule zaprezentuję technikę, która pozwala na wywołanie makra stworzonego w VBA z poziomu języka VBScript. Dodatkowo działanie to wyzwolimy z poziomu Menadżera Zadań systemu Windows.

Na koniec chciałbym zademonstrować zestaw przykładowych instrukcji i działań jakie można wykonać z pomocą języka VBScript. Poniższy kod w całości proszę skopiować i zapisać w dowolnym pliku tekstowym z rozszerzeniem VBS. Następnie proszę uruchomić utworzony plik.

VBScript vs. VBA w teorii i przykładach (1/3)

Zacznę od prostego i jednoznacznego określenia: VBScript (VBS) to nie to samo co VBA, to dwa różne języki pomimo tego, iż mają ze sobą bardzo wiele wspólnego. Do wspólnych elementów należy zaliczyć szczególnie szereg elementów składni, instrukcji, pętli, a większość instrukcji VBScript znaleźć można jednocześnie w VBA. Należy wyraźnie jednak rozróżniać oba języki.

Niniejszy wpis poświęcony zostanie teorii i definicji dot. języka VBS oraz zaprezentowany zostanie pierwszy przykładowy kod tego języka. Kolejny post w temacie dotyczyć będzie zagadnień związanych z instrukcjami VBS, podobieństwem i różnicami w relacji do VBA, stworzymy bardziej rozbudowaną procedurę VBS. W trzeciej części zaprezentuję techniki wiązania VBS z VBA- dokładnie w tym, a nie przeciwnym kierunku. Pokażę jak z poziomu VBS można wywołać makro stworzone w Excelu oraz jak uruchomić makro VBA o określonej godzinie wykorzystując systemowego Menadżera Zadań, VBS i VBA.

VBS (Microsoft Visual Basic Scripting Edition) to jezyk dość stary. Został stworzony do współpracy z technologią ASP jako alternatywa dla języka JavaScript i jak wiadomo w tym zakresie nie przyjął się na większą skalę. VBS wykorzystywany jest przez formularze aplikacji Microsoft Outlook także w najnowszych wersjach. Poza tym wspomaga działania na plikach i folderach będąc zintegrowany z biblioteką Windows Script Hosting (dość powszechnie używaną z poziomu języka VBA). Warto pamiętać również, że VBScript nie jest obecnie rozwijany w postaci samodzielnego języka, a jedynie jako element języka ASP.

W jaki sposób tworzymy skrypt języka VBS? Wystarczy kilka zaledwie kroków aby skonstruować samowykonywalny plik wykonujący prosty skrypt i wywoływany z poziomu systemu Windows.

1. Tworzymy plik tekstowy z rozszerzeniem vbs, np. QuickTest.vbs

2. Przechodzimy do edycji pliku i dodajemy następujących kilka linii kodu:


3. Zapisujemy i zamykamy utworzony plik VBS

4. Uruchamiamy plik przez dwukrotne kliknięcie lub wpisanie nazwy pliku w pasku poleceń. Poniżej pierwsze dwa okna, które ukarzą się w wyniku działania skryptu.

Na koniec kilka szybkich spostrzeżeń dot. zaprezentowanego kodu. Proszę zwrócić uwagę, że VBScript:

a) pozwala na interakcję w środowisku Windows wykonaną przez wyświetlenie okien
b) umożliwia wykonywanie obliczeń
c) pracuje ze zmiennymi w sposób podobny do VBA
d) posiada zestaw funkcji  znanych ze środowiska VBA.

Mam nadzieję, że to zachęci czytelników do zapoznania się z kolejnym wpisem dot. VBScript, który zostanie opublikowany już za kilka dni.

Kompilacja warunkowa #If...#End If

Tworząc określoną rozbudowaną aplikację w VBA naszym celem może być stworzenie jej w taki sposób, aby zależnie od zdefiniowanych parametrów jej przebieg był odmienny. Możliwe przykłady takich działań:

a) wersja testowa i ostateczna
b) wersja uruchamiana przez administratora i pozostałych użytkowników
c) wersja dla nowszych i starszych wersji aplikacji MS Excel/MS Office

W w/w i podobnych sytuacjach zasadne może się okazać wykorzystanie narzędzia kompilacji warunkowej.

Pierwszym krokiem będzie wskazanie elementów, parametrów kompilacji.
W tym celu w edytorze VBA należy uruchomić poniższe okno znajdujące się w Menu >> Tools >> VBAProject Properties... >> zakładka General. Następnie w ostatniej pozycji tego okna, "Conditional Compilation Arguments:", należy zdefiniować wszystkie niezbędne zmienne/warunki rozdzielając je symbolem dwukropka. Co ważne- nasze zmienne warunkowe mogą przyjmować tylko wartości liczbowe, tekst nie jest dopuszczalny.

Kolejny krok to umiejętne wykorzystanie stworzonych zmiennych warunkowych w naszym kodzie.
Kluczowe w tym momencie będzie wykorzystanie znaku # (sharp/hash), który musi wystąpić przed każdą linią instrukcji warunkowej #If...#ElseIf...#Else...#End If.

Przykład A) Zmienna warunkowa compVersion ma za zadanie wskazywać ten fragment kodu, który zostanie wykonany zależnie od zadeklarowanej wersji aplikacji.

Przykład B) W przypadku kompilacji wykonywanej przez administratora należy w powyższym oknie ustawić wartość compAdmin =1, kompilacja warunkowa przypisze zmiennej Pass hasło na hasło administratora, w innym wariancie poprosi użytkownika o podanie hasła

Przykład C) niepoprawny. Proszę zwrócić uwagę, że poniższy kod nie jest poprawny ze względu na brak symboli # na początku każdej linii instrukcji warunkowej. Przy próbie wywołania poniższego kodu uzyskamy informację o braku zadeklarowanej zmiennej compUser. Samo zdefiniowanie tej zmiennej w pierwszym kroku nie jest więc wystarczające.

Wskazówka! Stałe, parametry kompilacji można również zdefiniować wewnątrz kodu VBA zamiast w oknie VBAProject Properties zaprezentowanym w pierwszym kroku powyżej. W tym celu również niezbędne będzie wykorzystanie znaku # w celu utworzenia np. takiego fragmentu kodu:

Metoda Find w aplikacji MS Word- Przykład 2

Około 3 miesięcy temu opublikowałem pierwszy przykład wykorzystania metody .Find w aplikacji Word. Teraz chciałbym zaprezentować kolejny z przykładów pochodzący z konkretnej 'życiowej' sytuacji.

Niekiedy zdarza się, że importujemy do dokumentu MS Word treść innego dokumentu pochodzącego z innego systemu lub aplikacji. W wyniku takiej operacji utworzony dokument zawiera szereg wpisów (linii, paragrafów), które stanowią symbole podziału sekcji, stron, znaki specjalne pochodzące z tamtego systemu, itp. Generalnie uznać je można za błędne wpisy, które chcemy szybko i skutecznie usunąć. Jak pozbyć się niechcianych paragrafów szybko i skutecznie? Z pomocą przyjdzie nam oczywiście metoda .Find.

Krok 1. Utwórzmy nowy losowy dokument zgodnie z opisem z poprzedniego posta wpisując na jego początku =Lorem(30,1) i wciskając enter. Dodajmy kilka linijek zaczynających się od symboli specjalnych, np. [+], [-]. Całość mogłaby prezentować się następująco:

Krok 2. Określmy parametry początku linii, które chcemy usunąć i umieśćmy je w tablicy Array naszego dokumentu. W naszym przykładzie chcemy usunąć: wszystkie linie (paragrafy) zaczynające się od słowa "Donec", liter "In" oraz symboli "[+]" i "[-]". W rozwiązaniu, które wykona tą operację szczególnie warto zwrócić uwagę na rzędy, w których występują znaki typu []()+- itp. Są to symbole specjalne stosowane w technice Find i dlatego w sposób szczególny musimy je wyróżnić. W tym celu przed każdym z tych znaków musimy wstawić symbol backslash: "\".

Poniższe makro wykona za nas operację usuwania wskazanych, niechcianych wierszy. Dodatkowe uwagi umieszczone zostały w postaci komentarzy w treści kodu.

Ograniczona ilość znaków w linii (MS Word)

Wyobraźmy sobie sytuację, że określonym dokumencie MS Word chcemy dokonać takiego podziału tekstu, aby w żadnej linii nie było więcej niż 30 znaków. Przykładowy paragraf, który pierwotnie wygląda następująco: 

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Maecenas porttitor congue massa. Fusce posuere, magna sed pulvinar ultricies, purus lectus malesuada libero, sit amet commodo magna eros quis urna. Nunc viverra imperdiet enim. Fusce est. 

chcemy automatycznie podzielić na następujące linie, z których żadna nie ma więcej niż 30 znaków: 

Lorem ipsum dolor sit amet,
consectetuer adipiscing elit.
Maecenas porttitor congue
massa. Fusce posuere, magna
sed pulvinar ultricies, purus
lectus malesuada libero, sit
amet commodo magna eros quis
urna. Nunc viverra imperdiet
enim. Fusce est.

Poniższe makro wykona za nas tą operację dla wszystkich paragrafów aktywnego dokumentu. Tym razem wszystkie uwagi, ciekawostki i założenia zostały omówione w postaci komentarzy wewnątrz kodu.